20 oktober 2026
Hoe klonk Nederland toen de nachten nog aardedonker waren? Op zaterdag 24 oktober kunnen bezoekers dat zelf horen tijdens de Nachtdiersymfonie: een audiowandeling in verschillende provincies met geluiden van onder meer mammoeten, kraanvogels en lynxen, uit een tijd waarin de nacht nog donker was. Dat is in nog geen 150 jaar compleet veranderd: Nederland staat inmiddels wereldwijd in de top van landen met de meeste lichtvervuiling. Wij vragen daar aandacht voor tijdens de Nacht van de Nacht, die we jaarlijks organiseren.
Nederland staat wereldwijd in de top van landen met de meeste lichtvervuiling en dat raakt de natuur direct. Meer dan de helft van alle diersoorten is primair nachtactief en heeft duisternis nodig om te kunnen navigeren of jagen. De egelpopulatie daalde dit jaar opnieuw. Miljarden insecten raken uitgeput door nachtelijk licht, en bij haaien remt kunstlicht de aanmaak van melatonine. Geen enkel dier kan zich afsluiten voor kunstlicht.
“Voor egels, insecten en al die andere nachtdieren is duisternis een levensvoorwaarde,” zegt NMF-directeur Annie van de Pas. “Wij zijn niet tegen licht, maar wel tegen licht dat onnodig aanstaat of verkeerd staat afgesteld. Als iedereen bewuster met licht omgaat, krijgen nachtdieren hun leefgebied terug en herstelt de biodiversiteit stap voor stap.” De oplossing is eenvoudig: doe onnodige lichten uit, gebruik timers, richt armaturen naar beneden en kies warm licht van maximaal 2700 kelvin.
Duizenden jaren geleden was de nacht aardedonker. In nog geen 150 jaar is dat veranderd. Daarom laten we mensen horen wat de nacht ooit was en wat er mede door kunstlicht verloren is gegaan, met de Nachtdiersymfonie. Een audiowandeling, mede ontwikkeld met KNAW-ecoloog Kamiel Spoelstra, die wandelaars meeneemt door een Nederland van 130.000, 30.000, 1.000, 150 en 25 jaar geleden. Ze horen onbekende mammoetgeluiden, honderdduizenden kraanvogels boven een ijzige steppe en het geschreeuw van een opgejaagde lynx, op locaties waar deze dieren echt hebben geleefd. “Wanneer kun je geluiden horen van een uitgestorven dier in een nachtelijke omgeving waar ze echt hebben geleefd?”, zegt Kamiel Spoelstra. “Het is belangrijk dat er meer aandacht komt voor de impact van lichtvervuiling op dieren. Het positieve is dat we allemaal kunnen bijdragen aan een betere leefomgeving.”
Tags:Naast de Nachtdiersymfonie kunnen bezoekers op zaterdag 24 oktober onder meer de sterrenhemel bekijken, zeiltochten maken op de Waddenzee, dineren bij kaarslicht of een lezing bijwonen.
Een overzicht van alle activiteiten staat op nachtvandenacht.nl.
Elk jaar neemt de wereldwijde lichtvervuiling toe. Kunstlicht verdringt het nachtelijk donker, terwijl die juist belangrijk is voor onszelf én de natuur. Het natuurlijke ritme van licht en donker is nodig voor rust, gezondheid en een sterke weerstand. Lichtvervuiling verstoort dit ritme, met verstrekkende gevolgen.
Bekijk de factsheet over de impact van lichtvervuiling.