Het begint vaak met een set zonnepanelen. Als de kilowatts eenmaal binnenstromen, smaakt dat naar meer. Steeds meer Nederlanders willen onafhankelijker zijn van grote buitenlandse energieproducenten. Zo ontstaan overal lokale initiatieven om coöperatief duurzame energie op te wekken. Stroom als streekproduct.
“Ooit werden gas en licht geleverd door gemeentelijke bedrijven”, memoreert Volkert Vintges, directeur van de Gelderse Natuur en Milieufederatie. “Later kreeg je provinciale producenten, toen bedrijven als Nuon en Essent, nu nog grotere buitenlandse energiegiganten. Die laatste stap veroorzaakte een omslag bij consumenten. En dankzij technische ontwikkelingen kunnen en willen mensen weer voor hun eigen energie zorgen.” De Natuur en Milieufederaties steunen die omslag met het project Hier Opgewekt. “We willen fungeren als een EHBO-post waar burgers, bedrijven en overheden kunnen aankloppen met problemen rond het opzetten van hun eigen energiebedrijfje. Qua techniek, financiën, vergunningen, communicatie, noem maar op.”
Behalve hulppost moet Hier Opgewekt ook een verdeelcentrum worden. “Van kennis. We willen bijeenkomsten en trainingen organiseren, waar lokale initiatieven van elkaar en van ons kunnen leren.” Bovendien kan Hier Opgewekt als mediator optreden. Volkert Vintges: “Lobbyen in Den Haag voor het aanpassen van belemmerende regelgeving. Of woningcorporaties prikkelen om aan te haken.”
Voorwaarts
“Onafhankelijkheid en duurzaamheid zijn de belangrijkste motieven waaruit lokale initiatieven ontstaan”, bevestigt Carlien Hoedemaker-Bos, beleidsmedewerker Klimaat & Energie van de NMF Groningen. “En de prijsstijgingen natuurlijk. Daarnaast blijkt het leuk om samen met je buren energie op te wekken. Dat helpt de sociale cohesie.” De federaties van Friesland en Groningen hebben alle lokale initiatieven geïnventariseerd binnen hun gezamenlijke LvdO-project Lokale Energie Voorwaarts. “Sommige initiatieven zijn nog aan het verkennen, andere hebben hun businesscase al klaar. Wij brengen ze bij elkaar, zodat ze van elkaars expertise gebruik maken. Op de website
www.duurzameinitiatieven.nl staan alle initiatieven bij elkaar. Bovendien wordt er gewerkt aan een handboek voor iedereen die zelf aan de slag wil gaan. En die kennis is ook bruikbaar voor Hier Opgewekt.” Een mooi voorbeeld is energiecoöperatie Grunneger Power, in Groningen-stad en Haren. “Die hebben al 900 leden, die hebben al zonnepanelen, die bereiden zich voor op de stap naar de markt.”
Paar honderd lokale energie iniatieven
Landelijk zijn er een paar honderd energie initiatieven geteld, aldus Volkert Vintges. Die vormen de basis voor Hier Opgewekt. “Het toekomstbeeld? Een lappendeken aan lokale energiecoöperaties. Met een paar grote centrales - liefst gestookt op biogas - voor de balans op het stroomnet. Vergelijk het met internet. Mensen nemen niet alleen informatie af, ze leveren die ook. Ze zijn consument en producent tegelijk. Dat kan ook met energie.”
Hier Opgewekt
In het project Hier Opgewekt willen De Natuur- en Milieufederaties samen met de Stichting DOEN en het Klimaatbureau lokale duurzame energie-initiatieven helpen tot succes te komen. In elke provincie fungeert de Natuur en Milieufederatie als eerste aanspreekpunt voor de initiatiefnemers. Het gaat om initiatieven die lokaal duurzame energie willen produceren, duurzame energie aan klanten in de regio willen leveren en dit in collectief verband willen organiseren. De federaties brengen in kaart wat de initiatieven nodig hebben om uit te groeien tot een volwassen lokaal energiebedrijf en ontwikkelen daar – samen met partners uit het netwerk – een aanbod voor. ‘Hier opgewekt’ wordt financieel mogelijk gemaakt door de Nationale Postcode Loterij.